Algoritma, bir problemi çözmek ya da bir işi yapmak için izlenen, sırası belli ve açıkça tanımlanmış adımlar bütünüdür. Bilgisayarlar kendi başına düşünemez; onlara ne yapacaklarını adım adım anlatan şey algoritmalardır.
Kelime, 9. yüzyılda yaşamış matematikçi Harezmî'nin adının Latince yazılışından gelir. Harezmî'nin hesaplama yöntemlerini anlatan kitapları, adım adım işlem yapma fikrinin Avrupa'ya yayılmasını sağlamıştır.
Günlük hayatta algoritmalar
Farkında olmasak da gün boyu algoritma uygularız:
- Diş fırçalama: Fırçayı ıslat, macunu sür, iki dakika fırçala, ağzını çalkala, fırçayı yıka.
- Yemek tarifi: Malzemeler ve sıralı adımlar içeren klasik bir algoritmadır.
- Yol tarifi: "İki sokak düz git, eczaneden sağa dön" de bir algoritmadır.
İyi bir algoritmanın özellikleri
- Açık olmalı: Her adım tek bir anlama gelmeli. "Biraz bekle" yerine "3 dakika bekle" denmeli.
- Sıralı olmalı: Adımların yeri değişirse sonuç bozulur. Ayakkabıyı çorap giymeden önce giyemezsiniz.
- Sonlu olmalı: Algoritma bir noktada bitmelidir.
- Girdi ve çıktısı olmalı: Bir veriyle başlar, bir sonuç üretir.
Akış şeması
Algoritmaları görsel olarak göstermek için akış şeması kullanılır. Her şeklin bir anlamı vardır:
Akış şemasının temel sembolleri ve bir karar yapısı örneği.
| Şekil | Anlamı |
|---|
| Oval | Başla / Bitir |
| Paralelkenar | Girdi veya çıktı (veri al, sonucu yaz) |
| Dikdörtgen | İşlem (hesapla, ata) |
| Eşkenar dörtgen | Karar (evet / hayır sorusu) |
| Ok | Akışın yönü |
Algoritmanın üç temel yapısı
- Sıralı yapı: Adımlar sırayla, bir kez çalışır.
- Karar (koşul) yapısı: "Yağmur yağıyorsa şemsiye al, yağmıyorsa alma."
- Döngü (tekrar) yapısı: "Kova dolana kadar su ekle."
Bütün programlar, ister bir oyun ister bir robot olsun, bu üç yapının birleşiminden oluşur.
Sınıfta nasıl kullanılır?
Öğrencilerden sabah okula hazırlanma algoritmasını kâğıda yazmalarını isteyin. Sonra bir arkadaşları bu adımları kelimesi kelimesine canlandırsın. Eksik ya da belirsiz adımlar (örneğin "giyin") hemen ortaya çıkar ve algoritmanın neden açık olması gerektiği eğlenceli bir şekilde anlaşılır.
İlgili dersler