Sensör (algılayıcı), çevredeki fiziksel bir değeri, örneğin ışığı, sıcaklığı ya da mesafeyi ölçüp elektrik sinyaline dönüştüren parçadır. Biz dünyayı göz, kulak ve derimizle algılarız; robotlar ise sensörleriyle. Bu yüzden sensörler robotların duyu organlarıdır.
Günlük hayattaki sensörler
- Yaklaşınca açılan otomatik kapılar (hareket sensörü)
- Telefon ekranının ortam ışığına göre parlaklık ayarlaması (ışık sensörü)
- Arabaların park sensörleri (ultrasonik sensör)
- Akıllı saatlerin adım sayması (ivmeölçer)
Robotik projelerde sık kullanılan sensörler
| Sensör | Ne ölçer? | Nasıl çalışır? |
|---|
| Ultrasonik (ör. HC-SR04) | Mesafe | Duyamadığımız yüksek frekanslı bir ses gönderir, yankının dönüş süresinden mesafeyi hesaplar |
| LDR (ışığa duyarlı direnç) | Işık | Işık arttıkça direnci azalır |
| Sıcaklık ve nem (ör. DHT11) | Sıcaklık, nem | Ölçtüğü değerleri dijital veri olarak gönderir |
| PIR hareket sensörü | Hareket | Canlıların yaydığı kızılötesi ısıdaki değişimi algılar |
| Toprak nem sensörü | Topraktaki su | Toprağın elektriği iletme miktarını ölçer |
| Çizgi izleme sensörü | Zemin rengi | Kızılötesi ışığın zeminden yansımasını ölçer; siyah zemin daha az yansıtır |
Analog ve dijital sensörler
- Dijital sensörler yalnızca iki değer verir: var/yok, 1/0. Örneğin hareket sensörü "hareket var" ya da "yok" der.
- Analog sensörler bir aralıkta değer verir. Arduino analog girişlerden 0 ile 1023 arasında bir sayı okur. Işık sensörü karanlıkta küçük, aydınlıkta büyük bir değer üretebilir.
Sensör + karar = akıllı sistem
Bir sensör tek başına sadece ölçer. Asıl akıllı davranış, ölçülen değere göre karar veren kodla ortaya çıkar: "Toprak nemi 300'ün altındaysa pompayı 3 saniye çalıştır."
Sınıfta nasıl kullanılır?
Öğrencilere "okulumuzdaki bir sorunu hangi sensörle çözebiliriz?" sorusunu sorun: unutulan açık ışıklar, kuruyan saksılar, gürültülü koridorlar. Her grup bir sensör seçip çözüm fikrini bir akış şemasıyla sunsun.